Γκιουλ Μπαρά: οι κανόνες
- Gül Bara
- Гюльбара
- Гюлбара
- Gul Bara
- جول بارا
Το γκιουλ μπαρά — γνωστό και ως rosespring backgammon ή crazy narde — είναι το βουλγαρικό παιχνίδι πάνω στην ταβλιέρα της φεύγας: η ίδια παράλληλη διαδρομή από διαγώνια αντικριστές γωνίες, το ίδιο μονό πούλι που κλείνει μια θέση. Είναι όμως πιο ελεύθερο: δεν υπάρχει κανόνας της μάνας, δεν υπάρχει απαγορευμένο τείχος, και οι διπλές κλιμακώνονται — μία μόνο ζαριά μπορεί να μετακινήσει βουνά.
- Θέση 12: 15 × Μαύρα
- Θέση 24: 15 × Λευκά
- Πιπ Λευκά: 360
- Πιπ Μαύρα: 360
Η αρχική τοποθέτηση
Και τα δεκαπέντε πούλια ξεκινούν από τη δική σου γωνία — τη μάνα· οι δύο μάνες βρίσκονται διαγώνια αντικριστά. Οι δύο πλευρές τρέχουν προς την ίδια κατεύθυνση γύρω από την ταβλιέρα, και το σπίτι σου — εκεί όπου μαζεύεις — είναι το τελευταίο τέταρτο της δικής σου διαδρομής.
Η πρώτη ζαριά
Κάθε παίκτης ρίχνει από ένα ζάρι· όποιος φέρει τον μεγαλύτερο αριθμό αρχίζει και παίζει ακριβώς αυτούς τους δύο αριθμούς. Στην ισοπαλία ξαναρίχνουν — γι' αυτό η πρώτη ζαριά μιας παρτίδας δεν είναι ποτέ διπλή.
Ζάρια και κινήσεις
Δύο ζάρια, ακριβείς αριθμοί, πάντα μπροστά· οι διπλές παίζονται τέσσερις φορές. Πρέπει να παίξεις κάθε αριθμό που παίζεται νόμιμα, και τον μεγαλύτερο αν χωράει μόνο ο ένας από τους δύο. Χτύπημα δεν υπάρχει, μπάρα δεν υπάρχει — ό,τι είναι κλειστό, είναι απλώς κλειστό.
Ένα πούλι κλείνει τη θέση
Ένα μονό πούλι κατέχει τη θέση του ολοκληρωτικά: ο αντίπαλος δεν μπορεί ούτε να σταθεί εκεί ούτε να την πατήσει ως ενδιάμεση στάση συνδυασμένης κίνησης. Κάθε μονό πούλι είναι μια κλειστή πόρτα — ένα παιχνίδι με πόρτες, όχι με χτυπήματα.
Χωρίς κανόνα της μάνας, χωρίς απαγορευμένα τείχη
Σε αντίθεση με τη φεύγα, μπορείς να κινήσεις όποιο πούλι θέλεις από την πρώτη ζαριά: κάθε αριθμός μπορεί να βγάλει ένα πούλι από τη μάνα, μια διπλή ως και τέσσερα. Ούτε τα τείχη απαγορεύονται ποτέ — έξι θέσεις στη σειρά επιτρέπονται, κι όποιος κλείσει τον αντίπαλο εντελώς τον αφήνει να χάνει τη σειρά του ώσπου να ανοίξει το τείχος.
-
- Θέση 12: 15 × Μαύρα
- Θέση 24: 15 × Λευκά
- Πιπ Λευκά: 360
- Πιπ Μαύρα: 360
1 Η αρχική θέση. Παίζουν τα λευκά. -
Τελευταία κίνηση Λευκά: 24/19 24/18
- Θέση 12: 15 × Μαύρα
- Θέση 18: 1 × Λευκά
- Θέση 19: 1 × Λευκά
- Θέση 24: 13 × Λευκά
- Πιπ Λευκά: 349
- Πιπ Μαύρα: 360
2 Λευκά — ζαριά 6–5, κίνηση 24/19 24/18. -
Τελευταία κίνηση Μαύρα: 24/23 24/21
- Θέση 9: 1 × Μαύρα
- Θέση 11: 1 × Μαύρα
- Θέση 12: 13 × Μαύρα
- Θέση 18: 1 × Λευκά
- Θέση 19: 1 × Λευκά
- Θέση 24: 13 × Λευκά
- Πιπ Λευκά: 349
- Πιπ Μαύρα: 356
3 Μαύρα — ζαριά 3–1, κίνηση 24/23 24/21.
Οι διπλές κλιμακώνονται
Οι διπλές παίζονται τέσσερις φορές — και μετά σου χαρίζουν την επόμενη: μετά τις τεσσάρες παίζεις τις πεντάρες, ύστερα τις εξάρες, χωρίς να ξαναρίξεις. Η αλυσίδα σταματά στις εξάρες, ή στον πρώτο αριθμό που δεν μπορείς να παίξεις ολόκληρο. Μία και μόνη ζαριά άσσους μπορεί να αξίζει ως και είκοσι τέσσερις κινήσεις.
Οι πρώτες τρεις ζαριές κάθε παίκτη εξαιρούνται από την αλυσίδα — χωρίς αυτή την περίοδο χάριτος, το άνοιγμα θα ανήκε σε όποιον φέρει πρώτος διπλή.
Το μάζεμα
Μόλις και τα δεκαπέντε φτάσουν στο σπίτι σου, αρχίζεις να μαζεύεις: κάθε αριθμός βγάζει ένα πούλι από την ομώνυμη θέση, και αριθμός μεγαλύτερος από την ψηλότερη κατειλημμένη θέση σου μαζεύει από εκείνη. Το μάζεμα δεν είναι ποτέ υποχρεωτικό.
-
- Θέση 1: 1 × Λευκά
- Θέση 2: 1 × Λευκά
- Θέση 3: 1 × Λευκά
- Θέση 4: 2 × Λευκά
- Θέση 5: 2 × Λευκά
- Θέση 6: 2 × Λευκά
- Θέση 13: 3 × Μαύρα
- Θέση 14: 3 × Μαύρα
- Θέση 15: 3 × Μαύρα
- Θέση 16: 2 × Μαύρα
- Θέση 17: 2 × Μαύρα
- Θέση 18: 2 × Μαύρα
- Μαζεμένα Λευκά: 6
- Πιπ Λευκά: 36
- Πιπ Μαύρα: 48
1 Τα λευκά έχουν όλα τα πούλια στο σπίτι· έξι έχουν ήδη μαζευτεί. -
Τελευταία κίνηση Λευκά: 6/off 5/off
- Θέση 1: 1 × Λευκά
- Θέση 2: 1 × Λευκά
- Θέση 3: 1 × Λευκά
- Θέση 4: 2 × Λευκά
- Θέση 5: 1 × Λευκά
- Θέση 6: 1 × Λευκά
- Θέση 13: 3 × Μαύρα
- Θέση 14: 3 × Μαύρα
- Θέση 15: 3 × Μαύρα
- Θέση 16: 2 × Μαύρα
- Θέση 17: 2 × Μαύρα
- Θέση 18: 2 × Μαύρα
- Μαζεμένα Λευκά: 8
- Πιπ Λευκά: 25
- Πιπ Μαύρα: 48
2 Λευκά — ζαριά 6–5, κίνηση 6/off 5/off.
Το σκορ
Ένας πόντος για τη νίκη — δύο, το διπλό, αν ο ηττημένος δεν έχει μαζέψει τίποτα. Τριπλή παρτίδα δεν υπάρχει, ούτε κύβος διπλασιασμού.
Βασικές αρχές στρατηγικής
Χωρίς κανόνα της μάνας το χτίσιμο αρχίζει αμέσως: όποιος βγάζει νωρίς πούλια από τη μάνα πιάνει θέσεις πριν τις χρειαστεί ο αντίπαλος, κι επειδή κανένα τείχος δεν απαγορεύεται, ένα τείχος μπορεί να μεγαλώσει ώσπου να κλείσει τον αντίπαλο εντελώς. Έρχεται και η κλιμάκωση, που αλλάζει τον λογαριασμό — μια θέση ασφαλής απέναντι σε μία ζαριά δεν είναι ασφαλής απέναντι σε είκοσι τέσσερις κινήσεις στη σειρά. Όποιος χτίζει κρατά λοιπόν ανοιχτές τις επιλογές του αντί να κλειδωθεί σε έναν ωραίο σχηματισμό.
Κουλτούρα και ορολογία
Το γκιουλ μπαρά — гюлбара, γνωστό και ως rosespring backgammon ή crazy narde — είναι το τρίτο παιχνίδι της βουλγαρικής και τουρκικής σειράς. Τη φήμη του τη χρωστά στις ντούμπλες: όποιος φέρει μία, παίρνει και τις μεγαλύτερες από πάνω. Έτσι το πιο ήσυχο παιχνίδι της οικογένειας γίνεται το πιο θορυβώδες — μια παρτίδα μπορεί να γυρίσει σε δύο ζαριές, και γι' αυτό ακριβώς παίζεται.
Σύντομες απαντήσεις
- Τι γίνεται στις διπλές;
- Παίζονται τέσσερις φορές και μετά σου χαρίζουν την επόμενη: μετά τις τεσσάρες παίζεις τις πεντάρες, ύστερα τις εξάρες, χωρίς να ξαναρίξεις. Η αλυσίδα σταματά στις εξάρες ή στον πρώτο αριθμό που δεν παίζεται ολόκληρος. Μία και μόνη ζαριά άσσους μπορεί να αξίζει ως και είκοσι τέσσερις κινήσεις.
- Είναι το γκιουλ μπαρά το ίδιο παιχνίδι με τη φεύγα;
- Όχι, αλλά είναι στενός συγγενής. Η ταβλιέρα, η αρχική θέση και η φορά είναι ίδια, και ένα μονό πούλι κλείνει κι εδώ τη θέση του. Δύο πράγματα διαφέρουν: δεν υπάρχει κανόνας της μάνας — από την αρχή μπορούν να φύγουν από τη μάνα όσα πούλια θέλεις — και οι διπλές κλιμακώνονται. Οι τρεις πρώτες ζαριές κάθε παίκτη εξαιρούνται από την αλυσίδα.
- Χτυπιέται πούλι στο γκιουλ μπαρά;
- Όχι, όπως και στη φεύγα. Ένα μονό πούλι κλείνει ολοκληρωτικά τη θέση του και μπάρα δεν υπάρχει. Κερδίζει όποιος μαζέψει πρώτος και τα δεκαπέντε πούλια — έναν πόντο, ή δύο αν ο αντίπαλος δεν έχει μαζέψει κανένα.